Có nhiều nguồn gốc dẫn đến thiếu máu như thiếu máu do dinh dưỡng, thiếu máu do bệnh lý cơ quan tạo máu, thiếu máu do tan máu… trong đó thiếu máu dinh dưỡng (tức là thiếu các nguyên liệu cần thiết đối với quá trình tạo máu như sắt, vitamin B12, acid folic, magie, kẽm, đồng, coban…) là nguồn gốc thường gặp nhất.
Chất sắt (Fe)
Sắt bồi dưỡng cho các bộ phân cơ thể chủ yếu từ thức ăn như gan, tim, trứng, thịt nạc, hoa quả. Tổng lượng Fe trong cơ thể người trưởng thành khoảng từ 3 – 5g sắt, có trong hồng cầu, cơ, một vài enzym và dự trữ trong một số cơ quan như gan, lách, tủy xương… Ở người bình thường, nhu cầu sắt khoảng 0,5 – 1mg trong 24 giờ, nhưng tăng lên gấp đôi ở chị em khi hành kinh và tăng lên 5 – 6 lần ở phụ nữ có bầu.
Sắt từ thực phẩm (dạng ion sắt 2 hoặc sắt 3) khi vào dạ dày thì ion sắt 2 được dễ dàng hấp thu qua niêm mạc dạ dày, còn ion sắt 3 sẽ kết hợp với albumin ở niêm mạc đường tiêu hóa nên không hấp thu được, muốn hấp thu được nó phải chuyển thành sắt 2 dưới tác dụng của acid clo hydric và sự xúc tác của vitamin C, chính cho nên, các dạng viên uống sắt luôn được chiết xuất ở loại có hóa trị 2.
Có rất nhiều nguồn gốc có cách làm cơ thể thiếu sắt trong đó đáng chú ý là các nguồn gốc gây ra kém hấp thu sắt như viêm dạ dày mạn tính, sau cắt đoạn dạ dày, tiêu chảy mạn, trĩ, ung thư… hoặc do nhiễm giun, do tăng nhu cầu tin tưởng sử dụng sắt ở phái yếu có thai, ở tuổi dậy thì.
Chính cho nên, viên uống được chỉ định tin tưởng sử dụng trong các trường hợp sau cắt đoạn dạ dày, viêm teo niêm mạc dạ dày, viêm ruột mạn tính, rong kinh, trĩ, nhiễm giun móc, chị em bầu bí hoặc thời kỳ cho con bú.
Tuy nhiên, cần chú ý, khi dùng đường uống viên uống có biện pháp gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa gây ra hiện tượng lợm giọng, buồn nôn, táo bón… khi dùng đường tiêm có mẹo hay gây nhức đầu, buồn nôn, sốt và đặc biệt khi dùng quá liều có khả năng gây tử vong.
Thuốc không nên dùng đối với người mẫn cảm, người bị thiếu máu do tan máu. Đối với trẻ em dưới 12 tuổi hoặc người già, không được dùng dạng viên mà chỉ được không ngừng nghỉ sử dụng dạng siro.
Vitamin B12
Đây là tên chung chỉ các cobalamin hoạt động trong tất cả các bộ phân cơ thể như cyanocobalamin, hydroxocobalamin… Chúng có chủ yếu trong động vật như thịt, cá, trứng, gan…, ngoài ra, trong hầu hết cơ thể người được tổng hợp một lượng nhỏ nhờ một vài vi khuẩn ở ruột.
Vitamin B12 được hấp thu qua đường uống hoặc đường tiêm, trong đó muốn hấp thu được qua đường uống thì cần phải có một yếu tố nội của toàn bộ cơ thể (là một glycoprotein do tế bào niêm mạc dạ dày tiết ra). Chính do đó, ở người bị viêm loét dạ dày mạn tính dễ đưa đến thiếu vitamin B12. Khi vào toàn bộ cơ thể, vitamin B12 được tích trữ nhiều ở gan, thần kinh trung ương, tim và nhau thai; thải trừ nhanh qua thận.
Các cobalamin đóng vai trò quan trọng là các coenzym đồng vận tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa quan trọng trong đó đáng chú ý là quá trình chuyển hóa acid folic và tổng hợp ADN nên rất cần đối với sự tổng hợp sinh hồng cầu, bên cạnh đó còn tham gia vào quá trình chuyển hóa lipid và hoạt động bình thường của hệ thần kinh.
Khi thiếu cobalamin sẽ tạo ra tình trạng thiếu máu hồng cầu to, viêm đa dây thần kinh, rối loạn cảm giác, rối loạn vận động khu trú ở chân. Có nhiều nguồn gốc tạo ra thiếu vitamin B12 như trong bệnh Biermer, sau cắt đoạn dạ dày ruột, hội chứng kém hấp thu, xơ gan, viêm gan mạn, phái yếu có thai hoặc sau dùng một số thuốc như neomycin, sodanton…
Do vậy, thuốc uống được chỉ định dùng trong các trường hợp thiếu máu, nhất là thiếu máu hồng cầu to, viêm và đau dây thần kinh, dự phòng thiếu máu ở người bị cắt dạ dày hoặc viêm ruột mạn. Ngoài ra, có mẹo hay kết hợp với các vitamin khác trong các trường hợp các bộ phân cơ thể suy nhược, suy dinh dưỡng, quý cô có thai, đối với con bú. Chú ý, viên uống không được phép dùng đối với người bệnh ung thư, người mẫn cảm với viên uống.
Acid folic
Cơ thể không có khả năng tổng hợp acid folic, nguồn bồi bổ chủ yếu là từ thức ăn. Acid folic có nhiều trong thịt, cá, gan, trứng và rau quả tươi nhưng rất dễ bị phân hủy trong quá trình chế biến. Trong các bộ phân cơ thể, sau khi bị chuyển hóa, sẽ trở thành chất đóng chức năng chính rất quan trọng đối với rất nhiều quá trình chuyển hóa khác trong các bộ phân cơ thể, trong đó đáng chú ý là acid folic là chất không thể thiếu đối với việc tạo hồng cầu bình thường. Nguyên nhân gây thiếu acid folic cũng cơ bản có công thức có nhiệm vụ như thiếu vitamin B12, hai nguồn gốc này thường gặp đồng thời trên một bệnh nhân, khi thiếu sẽ đưa đến thiếu máu hồng cầu khổng lồ. Vì vậy, thuốc được thường xuyên sử dụng để phòng và chữa trị các trường hợp thiếu máu, nhất là thiếu máu hồng cầu to.
Ngoài 3 chất quan trọng ở trên còn rất nhiều chất khác có ảnh hưởng đến quá trình tạo máu như erythropoietin, đồng, vitamin B6… và cách tốt nhất, chừng nào còn có mẹo hay thì nên ăn uống điều độ, đầy đủ, cân đối thành phần các dưỡng chất, rau xanh và khoáng chất.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét